Najstarszy świadek historii – Kościół pw. św. Mikołaja w Owińskach

Choć Owińska kojarzone są głównie z monumentalnym klasztorem i pałacem von Treskowów, to właśnie niepozorny kościółek św. Mikołaja dzierży tytuł najstarszego zabytku w miejscowości. Po latach zapomnienia i niszczenia, dziś znów zachwyca odrestaurowaną elewacją i skrywa tajemnice sięgające XV wieku.

Kościół pw. św. Mikołaja to jeden z najcenniejszych obiektów sakralnych w powiecie poznańskim. Choć parafia w tym miejscu istniała prawdopodobnie już od końca XIV wieku, obecna murowana świątynia powstała z fundacji owińskich cysterek w latach 1574–1586.

Renesans w barokowej szacie

Świątynia jest budowlą późnorenesansową, jednak na przestrzeni wieków była wielokrotnie przebudowywana. Najważniejsza zmiana miała miejsce w XVIII wieku (ok. 1686 r.), kiedy to kościół zyskał charakterystyczne barokowe szczyty o łagodnych spływach.

Warto zwrócić uwagę na detale konstrukcyjne:

• Polski sposób kładzenia cegieł: Budowniczowie stosowali tradycyjny układ „wozówka – główka”.

• Zabytkowe belki: W nawie zachowały się trzy pierwotne belki z 1574 roku, zdobione malowanymi rozetami i łacińskim napisem upamiętniającym ksenię Katarzynę Łuszczewską oraz proboszcza Piotra Kuczyńskiego.

• Kruchtę i zakrystię: Dobudowane po bokach bryły głównej w okresie baroku.

Od centrum parafii do kościoła cmentarnego

Przez stulecia św. Mikołaj pełnił funkcję kościoła parafialnego dla mieszkańców Owińsk. Sytuacja zmieniła się w połowie XIX wieku, po kasacie zakonu cysterek, kiedy to rolę tę przejął kościół poklasztorny pw. św. Jana Chrzciciela. Od tego czasu świątynia zaczęła pełnić funkcję kościoła cmentarnego, służąc głównie ceremoniom pogrzebowym.

Po 1939 roku kościół został zamknięty i przez dziesięciolecia popadał w ruinę. Przełomem były prace remontowe rozpoczęte w latach 90. XX wieku oraz gruntowna rewitalizacja w latach 2016–2017, dzięki której obiekt odzyskał dawną świetność.

Tajemnice wokół kościoła

Wizytę przy kościele św. Mikołaja warto połączyć z odkrywaniem jego otoczenia:

1. Stary Cmentarz: Przy świątyni znajduje się najstarsza nekropolia w Owińskach z kwaterą grobów pensjonariuszy dawnego zakładu opiekuńczego.

2. Dąb Bartek: Zaledwie kilkadziesiąt metrów dalej, przy ul. Cysterek, rośnie ponad 600-letni dąb o obwodzie 770 cm. Legenda głosi, że kazał go posadzić sam Władysław Jagiełło, a wieki później podziwiał go Napoleon Bonaparte.

3. Ceglana Brama: Cały teren otacza stary mur z urokliwą, trójdzielną bramą z czerwonej cegły.

Kościół pw. św. Mikołaja, mimo że zazwyczaj zamknięty dla zwiedzających, stanowi obowiązkowy punkt na mapie każdego miłośnika historii odwiedzającego gminę Czerwonak i Puszczę Zielonkę.