Więcej niż warsztat – Zabytkowa kuźnia w Wierzonce z 1849 roku

W sercu Wierzonki, tuż przy głównej drodze, stoi budynek, który bardziej przypomina włoską dzwonnicę lub tajemniczą kaplicę niż wiejski warsztat. To zabytkowa kuźnia z połowy XIX wieku – architektoniczna perełka i niemy świadek historii rodu von Treskow.

Dla wielu przejeżdżających tędy turystów, ten charakterystyczny obiekt z czerwonej cegły jest zagadką. Wysoka wieża z ozdobnymi oknami i data 1849 widoczna na fasadzie sugerują budowlę o doniosłym znaczeniu. W rzeczywistości jest to dawna kuźnia folwarczna (często określana też jako oficyna), która stanowiła część zaplecza gospodarczego majątku Wierzonka.

Architektura, która myli wzrok

Unikalność tego budynku polega na jego formie. Wzniesiony w stylu nawiązującym do neoromanizmu i architektury arkadowej, wyróżnia się dbałością o detale rzadko spotykaną w obiektach przemysłowych. Uwagę przykuwa przede wszystkim:

• Wysoka wieża przypominająca kampanile (dzwonnicę), zwieńczona czterospadowym dachem z iglicą.

• Data 1849 umieszczona w prostokątnej płycinie nad wejściem, upamiętniająca rok budowy (czasy Ludwika Augusta von Treskow).

• Ozdobne detale: półkoliste łuki okienne, oculusy (okrągłe okna) oraz staranne gzymsy.

Taka architektura miała nie tylko służyć funkcji, ale też cieszyć oko właścicieli majątku i świadczyć o ich statusie. Co ciekawe, kuźnia w Wierzonce stała się wzorem dla podobnego obiektu wybudowanego później (w 1878 r.) w pobliskich Karłowicach.

Świadek „żelaznej” ery

W połowie XIX wieku kuźnia była sercem technologicznym folwarku. To tutaj, w cieple paleniska, kowale podkuwali konie i naprawiali sprzęt rolniczy, niezbędny do pracy na kilkusethektarowym gospodarstwie. Dziś, choć budynek nie pełni już swojej pierwotnej funkcji, pozostaje jednym z najlepiej rozpoznawalnych zabytków w otulinie Puszczy Zielonki.

Jak trafić?

Kuźnia znajduje się w centrum Wierzonki, przy ulicy Gminnej, niedaleko skrzyżowania z drogą do Wierzenicy. Jest doskonale widoczna z trasy rowerowej R-1 oraz szlaku prowadzącego do Czerwonaka. Warto zatrzymać się tu na chwilę, by podziwiać kunszt XIX-wiecznych budowniczych i zrobić pamiątkowe zdjęcie temu niezwykłemu „przemysłowemu pałacykowi”.