Murowana Goślina – Historyczne Wrota Puszczy Zielonki i Skarbnica Wielkopolski

Murowana Goślina to miasto o niezwykle bogatej metryce, stanowiące naturalne centrum i bramę wjazdową do Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka. Położona na malowniczych zboczach doliny rzeczki Trojanki (dawniej zwanej Goślinką), miejscowość urzeka swoim wrzecionowatym, średniowiecznym układem urbanistycznym oraz unikalnym kontrastem między zabytkową „starą” częścią a nowoczesnym, postmodernistycznym osiedlem Zielone Wzgórza. To tutaj odnaleziono najstarsze ślady osadnictwa w Wielkopolsce, a prastare szlaki handlowe z Gniezna na Pomorze do dziś wyznaczają rytm życia tego dynamicznego ośrodka. Murowana Goślina to nie tylko baza wypadowa na leśne szlaki, ale przede wszystkim miejsce, gdzie historia paleolitu, średniowiecza i współczesna wizja architektury tworzą fascynującą całość.

Informacje praktyczne

Historia zapisana w kamieniu i porożu

Zasiedlenie Ziemi Goślińskiej należy do najstarszych w regionie. To właśnie tutaj odkryto motykę z poroża renifera datowaną na 8 tys. lat p.n.e. – jest to najstarsze znalezisko archeologiczne w całej Wielkopolsce. Wykopaliska potwierdzają obecność 20 obozowisk z okresu neolitu oraz liczne skarby wczesnośredniowieczne z X wieku.

Od „Górki” do „Murowanej” Gośliny

Pierwotnie osada nazywała się Górką, a później Gośliną (od słowiańskiego imienia Gostla, oznaczającego „gościć”). Przymiotnik „Murowana” pojawił się po roku 1200, kiedy to ród rycerski wzniesiono wieżę mieszkalną z granitowych ciosów obok drewnianego kościoła. Był to ewenement architektoniczny w tamtych czasach, który na stałe zmienił nazwę miasta.

Zabytki Starego Miasta: Dziedzictwo wieków

Sercem miasta jest tradycyjny rynek z wrzecionowatym układem ulic. Znajdują się tu najważniejsze obiekty sakralne i historyczne regionu.

Fara św. Jakuba – Goślińska Perła

Pochodząca z 1605 roku fara to najważniejszy zabytek miasta. Szczególną uwagę zwraca barokowe prezbiterium z 1717 roku, będące dziełem słynnego architekta Pompeo Ferrariego. Na ścianie zewnętrznej znajduje się renesansowa płyta nagrobna Urszuli z Ostrorogów Lwowskiej (zm. 1575 r.). Przez teren kościoła przebiega Wielkopolska Droga św. Jakuba, łącząca miasto z europejską siecią szlaków pątniczych prowadzących do Santiago de Compostela.

Ślady Winterfeldów i 700-letni cis

W Parku Miejskim przy ulicy Poznańskiej znajdują się pozostałości klasycystycznego pałacu Winterfeldów z 1841 roku. Park sam w sobie jest pomnikiem przyrody – rośnie tu unikalny 700-letni cis o pięciu pniach, jeden z najstarszych okazów tego gatunku w regionie.

Zielone Wzgórza: Postmodernistyczny fenomen

Na południowym skraju miasta rozciąga się Osiedle Zielone Wzgórza – unikalny projekt urbanistyczny z lat 80. i 90. XX wieku. Pomyślane jako miasteczko dla pracowników fabryki „Pressta” w Bolechowie, stało się ikoną polskiej architektury tamtego okresu.

Architektura z duszą

Projektanci, pod przewodnictwem prof. Jerzego Buszkiewicza, stworzyli przestrzeń stylizowaną na architekturę XIX wieku. Rynek z ratuszem o barokowych formach, wieżyczki, zaułki i przytulne placyki tworzą atmosferę dawnego, kameralnego miasteczka, mimo że większość budynków wzniesiono w technologii wielkopłytowej. Patronem szkoły podstawowej na osiedlu jest Henryk Sienkiewicz, co co roku upamiętnia barwny pochód dzieci przebranych za postacie z jego powieści.

Przyroda i Rekreacja

Murowana Goślina to nie tylko architektura, ale i unikalna przyroda otuliny Puszczy Zielonki.

Śnieżycowy Jar i flora regionu

W pobliżu miasta znajduje się rezerwat chroniący śnieżycę wiosenną (Leucojum vernum). Każdego roku wczesną wiosną tereny te pokrywają się białym dywanem kwiatów, przyciągając tysiące turystów.

Okolice Trojaniki i ujścia do Warty to dom dla wielu gatunków fauny:

• Bóbr europejski – aktywnie kształtujący koryto rzeki Trojanki.

• Zimorodek – często spotykany nad czystymi wodami tutejszych cieków.

• Starodrzew dębowy i jesionowy – dominujący w okolicznych lasach i parkach.

Turystyka aktywna

Przez miasto przebiegają kluczowe szlaki:

• Pierścień Rowerowy dookoła Poznania.

• Szlak Kościołów Drewnianych (rozpoczynający się w pobliskiej Długiej Goślinie).

• Nadwarciański Szlak Rowerowy.

Subiektywne wrażenia: Gdzie historia „gości” każdego

Murowana Goślina to miejsce niezwykle gościnne, co zresztą zakodowane jest w samej jej nazwie. Spacerując po rynku w starej części, czuć ciężar siedmiu wieków historii, natomiast na Zielonych Wzgórzach można poczuć się jak w filmowej scenografii. Miasto najlepiej odwiedzić wczesną jesienią, gdy parki miejskie mienią się złotem, lub wczesną wiosną, by zdążyć na rozkwit śnieżyc. To miejsce, które nie pozwala się nudzić – oferuje zarówno ciszę zabytkowych świątyń, jak i nowoczesną infrastrukturę kulturalną.

Podsumowanie: Dlaczego warto odwiedzić Murowaną Goślinę?

Warto odwiedzić Murowaną Goślinę, aby zobaczyć, jak dumnie przeszłość współgra z nowoczesnością. To tutaj zaczyna się Twoja przygoda z Puszczą Zielonką, ale samo miasto zasługuje na to, by stać się głównym celem wycieczki. Od najstarszych skarbów archeologicznych Wielkopolski, przez barokowe dzieła Ferrariego, aż po unikalne osiedle z wieżyczkami – Murowana Goślina to esencja wielkopolskiej gospodarności i uroku.