Opuszczony szpital psychiatryczny w Owińskach

Opuszczony Szpital Psychiatryczny w Owińskach: Świadek Mrocznej Historii na Skraju Puszczy Zielonki

Zakład Psychiatryczny w Owińskach (niem. Provinzial-Irren-Heilanstalt zu Owinsk) to jeden z najbardziej poruszających i tragicznych obiektów w Wielkopolsce, położony na skraju malowniczego Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka.

Dziś, monumentalne ruiny są nie tylko celem miłośników opuszczonych miejsc (urbex), ale przede wszystkim pomnikiem pamięci, formalnie wpisanym do rejestru zabytków (nr rej. 22/A z 6.04.2000 r.), co podkreśla jego niezaprzeczalną wartość historyczną.

Od Klasztoru do Europejskiej Czołówki

Historia kompleksu rozpoczęła się w murach dawnego klasztoru Cystersów. To tutaj, w 1838 roku, otworzono publiczny zakład dla chorych psychicznie – jedyny tego typu w całej Prowincji Poznańskiej aż do 1920 roku.

Placówka szybko zyskała renomę jednego z najlepiej urządzonych szpitali w ówczesnych Niemczech. Pierwszymi dyrektorami byli kolejno Friedrich Wilhelm Christian Beschorner i Karl Wilhelm Werner. W 1880 roku rozbudowę obiektu nadzorował Heinrich Laehr. Już w 1911 roku zakład dysponował 750 łóżkami.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, Zakład kontynuował swoją działalność, a kierownictwo objęli Stanisław Górny (do 1934 r.), a następnie ceniony neurolog i psychiatra Marcin Zieliński. Pod koniec lat 30. XX wieku, placówka wciąż się rozwijała, planowano nawet jej reorganizację z detencyjnej w ośrodek naukowo-leczniczy, który miał stanowić zaplecze dla Polskiego Instytutu Badań Dziedziczności.

Zbrodnia i Lata Wojny

Te ambitne plany zostały brutalnie przerwane we wrześniu 1939 roku. Z chwilą wybuchu II wojny światowej i wkroczenia Niemców, zakład stał się jednym z pierwszych w Polsce miejsc realizacji zbrodniczej Akcji T4 (eutanazji).

Ponad 1100 pacjentów – praktycznie wszyscy chorzy, którzy przebywali w szpitalu – zostało zamordowanych przez hitlerowców. Tragedia ta znalazła swoje odzwierciedlenie m.in. w polskiej literaturze, poruszanej przez Jakuba Małeckiego w powieści Przemytnik cudu.

Od 1943 do stycznia 1945 roku na terenie Zakładu mieścił się Arbeitslager Treskau – filia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Gross-Rosen.

Powojenny Los i Mroczne Legendy

W ocalałych po działaniach wojennych zabudowaniach, od 1952 do 1993 roku, działał Młodzieżowy Zakład Wychowawczy. Później funkcjonował tu jeszcze dom opieki społecznej.

Obecnie teren znajduje się w rękach prywatnych i niszczeje. Pomimo opuszczenia, mury te wciąż przyciągają poszukiwaczy. Ze względu na makabryczną historię, wokół obiektu narosło wiele miejskich legend. Owińska są uznawane za jedno z najbardziej nawiedzonych miejsc w Wielkopolsce, a miejscowi opowiadają o krokach, szeptach i płaczu, które mają dobiegać z wnętrza ruin.

Zakład Psychiatryczny w Owińskach pozostaje cichym, lecz wymownym świadkiem jednej z największych i najwcześniejszych zbrodni II wojny światowej.