Inżynieria w służbie przyrody – Zapora na Jeziorze Kowalskim

Jezioro Kowalskie to jeden z najpopularniejszych akwenów w otulinie Puszczy Zielonki. Niewiele osób jednak pamięta, że ten malowniczy zbiornik nie jest dziełem natury, lecz człowieka. Jego sercem jest zapora czołowa na rzece Głównej, która zmieniła krajobraz okolic Jerzykowa i Biskupic.

Spacerując brzegiem jeziora, trudno uwierzyć, że jeszcze kilkadziesiąt lat temu w tym miejscu płynęła jedynie niewielka rzeka – Główna. Jezioro Kowalskie jest bowiem zbiornikiem retencyjnym, który powstał w latach 1978–1984. Kluczowym elementem tej hydrotechnicznej układanki jest zapora ziemna, zlokalizowana w zachodniej części akwenu, w pobliżu Barcinka.

Jak to działa?

Zapora ma za zadanie regulować poziom wód rzeki Głównej, chroniąc okoliczne tereny przed powodziami, a w okresach suszy – gromadzić niezbędne zasoby wody. Konstrukcja spiętrza wodę, tworząc rozlewisko o powierzchni ponad 200 hektarów. To właśnie dzięki zaporze możemy dziś cieszyć się widokiem rozległej tafli wody, która stała się domem dla wielu gatunków ptaków i ryb.

Punkt widokowy i spacerowy

Okolice zapory to doskonały cel na krótki spacer lub przystanek podczas wycieczki rowerowej. Obiekt sąsiaduje z charakterystycznym nasypem kolejowym trasy Poznań–Gniezno. Stojąc w pobliżu jazu, można obserwować różnicę poziomów wody oraz siłę żywiołu, który został tutaj ujarzmiony.

To także świetne miejsce dla obserwatorów przyrody. W szuwarach przy zaporze często gniazdują łabędzie, kaczki i perkozy, a nad wodą można dostrzec polujące czaple.

Jak trafić?

Do zapory najłatwiej dotrzeć od strony miejscowości Jerzykowo lub Barcinek. Jadąc rowerem (np. popularnym szlakiem cysterskim lub trasami lokalnymi), warto odbić w stronę torów kolejowych. Miejsce to jest również łatwo dostępne dla osób podróżujących pociągiem – znajduje się w niedalekiej odległości od stacji Biskupice Wielkopolskie.

Wybierając się nad Jezioro Kowalskie, warto pamiętać, że zapora to nie tylko beton i ziemia, ale klucz do istnienia całego tego ekosystemu, który tak chętnie wybieramy na weekendowy wypoczynek.