Gorzkie Pole – osada z cmentarzem ewangelickim pod Promnem

Lokalizacja

Gorzkie Pole to niewielka osada położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska.
Znajduje się w pobliżu Stacji Promno, w otoczeniu lasów, pól uprawnych i doliny rzeki Cybiny – typowego krajobrazu Pojezierza Wielkopolskiego.
Obszar ten należy do otuliny Parku Krajobrazowego Promno, stanowiącego jeden z najcenniejszych przyrodniczo fragmentów regionu.

Historia miejscowości

Osada Gorzkie Pole powstała prawdopodobnie w XIX wieku, w okresie intensywnego osadnictwa niemieckiego w rejonie Pobiedzisk.
W dokumentach z czasów zaboru pruskiego miejscowość występuje również pod nazwą Bitterfeld.
Zachowany układ przestrzenny wskazuje na typową zabudowę kolonijną z niewielkimi gospodarstwami rolnymi.

Mieszkańcy Gorzkiego Pola zajmowali się głównie rolnictwem oraz rzemiosłem wiejskim. W okresie międzywojennym część dawnych parcel została przejęta przez gospodarzy polskich po przeprowadzonej parcelacji gruntów.

Cmentarz ewangelicki w Gorzkim Polu

W północnej części osady znajdują się pozostałości cmentarza ewangelickiego o powierzchni około 0,16 ha, założonego pod koniec XIX wieku.
Ma on plan kwadratu, z zachowanym czytelnym układem mogił i licznymi nagrobkami z piaskowca oraz granitu.

Teren porastają okazałe drzewa – kasztanowce, jesiony i dęby – a ziemię pokrywa dywan barwinka pospolitego, charakterystyczny dla dawnych nekropolii protestanckich.
Według przekazów ustnych, na terenie cmentarza znajdowały się także mogiły ofiar epidemii cholery, które dotknęły okolicę w XIX wieku.

Cmentarz ujęto w rejestrze zabytków gminy Pobiedziska pod numerem 255 jako:

„Cmentarz ewangelicki, koniec XIX wieku, zamknięty.”

Ostatnie pochówki i odnowienie

Z dostępnych źródeł wynika, że ostatni pochówek na cmentarzu odbył się w 1964 roku.
Przez wiele lat teren pozostawał zaniedbany, dopóki w 2019 roku nie rozpoczęto jego porządkowania z inicjatywy mieszkańców, regionalistów i lokalnych organizacji.

Prace wykonano w ramach społecznego projektu przy wsparciu Stowarzyszenia Historycznego Gminy Pobiedziska oraz wolontariuszy.
Odnowiono nagrobki, usunięto samosiejki, wytyczono ścieżki i ustawiono tablicę informacyjną w językach polskim i niemieckim.
Dzięki temu miejsce odzyskało godny charakter i stało się punktem pamięci o dawnych ewangelikach zamieszkujących te tereny.

Współczesność

Dziś Gorzkie Pole to spokojna, niewielka osada o kodzie SIMC 0593052 (kod pocztowy 62-010, numer kierunkowy +48 61).
W ostatnich latach miejscowość rozwija się dzięki lokalnym inicjatywom – w ramach programu „Pięknieje wielkopolska wieś” gmina Pobiedziska zrealizowała projekt
budowy boiska i infrastruktury rekreacyjnej (etap I) o wartości 68 902,18 zł, współfinansowany dotacją wojewódzką w wysokości 30 000 zł.

Cmentarz w Gorzkim Polu jest obecnie jednym z najlepiej zachowanych przykładów wiejskich nekropolii ewangelickich w gminie Pobiedziska.
Miejsce to, otoczone drzewami i pełne ciszy, przypomina o wielokulturowych korzeniach regionu i współistnieniu społeczności polskiej oraz niemieckiej.