Pałac w Krześlicach

Neogotycka perła ziemiaństwa wielkopolskiego

Wstęp

W miejscowości Krześlice, położonej w gminie Pobiedziska, w otoczeniu pól i stawów, wznosi się jeden z najpiękniejszych przykładów rezydencji neogotyckich w Wielkopolsce – Pałac w Krześlicach.
Wzniesiony w połowie XIX wieku dla rodziny Radońskich, zachwyca do dziś swoją architekturą, symetrią i malowniczym położeniem wśród parku krajobrazowego. Jest obiektem wpisanym do rejestru zabytków (nr 1734/A z 5 listopada 1975 r.) i stanowi ważny element dziedzictwa regionu.

Historia

Pierwsze wzmianki o wsi Krześlice pochodzą z końca XIV wieku, kiedy to należała do drobnej szlachty wielkopolskiej. W XVIII wieku dobra te przeszły w ręce rodziny Białobłockich herbu Ogończyk, a następnie – poprzez małżeństwo Pauliny z Białobłockich z Anastazym Radońskim – trafiły w posiadanie Radońskich.

Około 1860 roku Anastazy Radoński rozpoczął budowę nowej, reprezentacyjnej siedziby w stylu neogotyckim.
W końcu XIX wieku pałac został rozbudowany i uzupełniony o detale architektoniczne typowe dla romantycznej odmiany gotyku – wieżyczki, krenelaże i ostrołukowe okna.
Wokół rezydencji założono park krajobrazowy z aleją dojazdową i systemem stawów, które do dziś podkreślają harmonię założenia.

Po II wojnie światowej majątek został znacjonalizowany, a pałac – jak wiele podobnych obiektów – przeszedł pod zarząd państwowy. W kolejnych dekadach użytkowany był przez różne instytucje, aż w końcu przeszedł w ręce prywatne i został gruntownie odrestaurowany.

Architektura

Pałac w Krześlicach reprezentuje styl neogotycki, popularny w Wielkopolsce w drugiej połowie XIX wieku.
Jest to budynek dwukondygnacyjny, wzniesiony z czerwonej cegły, o bryle na planie zbliżonym do litery H.
Charakterystyczne cechy to:

• ostrołukowe okna i portale,

• dekoracyjne szczyty i gzymsy ceglano-klinkierowe,

• wieżyczki narożne i pseudokrenelaże,

• asymetryczne ryzality nadające fasadzie rytm i dynamikę.

Wnętrza zachowały układ typowy dla rezydencji ziemiańskich: sień wejściową, salon reprezentacyjny z widokiem na park, pokoje mieszkalne oraz pomieszczenia służbowe.
Całość otacza park o powierzchni kilku hektarów, z licznymi starymi drzewami – lipami, dębami i kasztanowcami – oraz niewielkim stawem.

Oficyna i park

Integralną częścią zespołu jest oficyna dworska z pierwszej połowy XIX wieku, wpisana do rejestru zabytków razem z pałacem (nr 1734/A).
Stanowiła zaplecze gospodarcze i mieszkalne dla zarządcy majątku.
Park w stylu krajobrazowym został ukształtowany w drugiej połowie XIX wieku – zachował układ alei, mostków i stawów, które nadają całemu założeniu romantyczny charakter.

Stan obecny i współczesne wykorzystanie

Obiekt został odrestaurowany i pełnił funkcję obiektu hotelowo-konferencyjnego.
Zachował oryginalny charakter architektoniczny, a jednocześnie dostosowano go do nowoczesnych potrzeb – organizowane były tu spotkania biznesowe, przyjęcia i wydarzenia okolicznościowe.

Właściciele dbają o utrzymanie zabytkowego wystroju i krajobrazu parku, dzięki czemu Krześlice są przykładem udanego połączenia ochrony dziedzictwa z jego współczesnym użytkowaniem.

Znaczenie i ochrona

Pałac w Krześlicach jest jednym z najlepiej zachowanych przykładów neogotyckiej architektury rezydencjonalnej w środkowej Wielkopolsce.
Wpis do rejestru zabytków nr 1734/A z 5 listopada 1975 r. obejmuje pałac, oficynę oraz park.
Jego forma, kompozycja i detal architektoniczny stanowią ważny element dziedzictwa kulturowego regionu pobiedziskiego i całej Puszczy Zielonka.

Dlaczego warto odwiedzić

• unikatowy przykład neogotyckiej rezydencji w Wielkopolsce,

• malownicze położenie w parku ze stawami,

• zabytek z XIX wieku zachowany w doskonałym stanie,

• przykład udanej rewitalizacji i adaptacji na współczesne potrzeby.

Podsumowanie

Pałac w Krześlicach to miejsce, gdzie historia i estetyka łączą się z nowoczesnością.
Zachowany w oryginalnym stylu neogotyckim, wkomponowany w krajobrazowy park, jest jednym z najcenniejszych obiektów architektury rezydencjonalnej regionu.
To przykład, jak można chronić dziedzictwo, nadając mu nową funkcję i drugie życie.